Vliegentelers zien goudmijn in diervoeding op larvenbasis

In een broeierige ruimte krioelen duizenden vliegenlarven in bakken met huisafval, compost en kippenmest. Het gruwelbeeld voor velen is dagelijkse kost voor dierkundig adviesbureau Jagran. Dit is geen viezigheid, dit is een potentiële goudmijn.

Een doordringende ammoniakgeur van vergane resten in de vliegenkwekerij van het bedrijf maakt ademen een opgave. ‘Kijk, daar zijn ze dan’, zegt directeur Walter Jansen (48) terwijl hij de larven in de bak met een eetlepel omhoog schept.

De beestjes graven zich direct terug in de bruine massa, waar het warm en donker is. In drie dagen vreten ze zich volwassen aan wat wij restafval noemen. Vlak voordat de larven vliegenpoppen worden, verwerkt Jagran de beestjes tot een bestanddeel van diervoeding.

De larven vormen namelijk een eiwitrijk deel van het dieet van bijvoorbeeld kippen, varkens en vissen. Ze kunnen het veelgebruikte vismeel of soja in bestaande diervoeding op boerderijen en kwekerijen vervangen.

Een vliegenlarve is duurzaam en bestaat voor 60% uit eiwit. Insecten zetten hun voeding een stuk efficiënter om in proteïnen dan andere dieren. Een belangrijk gegeven tegen de achtergrond van een stijgende vraag naar dierlijke eiwitten.

De voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) verwacht bijvoorbeeld dat de vraag naar vlees in 2050 is verdubbeld tot 450 miljard kilo per jaar. Stijgende welvaart en bevolkingsaantallen vergroten de druk op de productiecapaciteit en het milieu.

‘De huidige vraag naar eiwitten zoals soja en vismeel leiden al tot landontginningen en overbevissing’, zegt Jansen. ‘Insecten, zoals de gewone huisvlieg bieden het broodnodige alternatief.’

Althans voor dieren, want het is in Europa niet toegestaan om insecten in mensenvoeding te verwerken. Landbouwminister Gerda Verburg sprak in 2009 wel de wens uit om dit te realiseren, het moment dat Jansen gefascineerd raakte door de insectenkweek.

Na een verkenning van de markt besloot hij zich op vliegen en diervoeding te richten. Jagran wilde niet concurreren op de markt voor mensenvoeding. ‘Insecten zijn een breed geaccepteerde voedselbron voor dieren’, zegt hij. Dat geldt echter nog niet voor mensen.

Om de markt voor diervoeder te betreden, zette de ondernemer in op samenwerking met producenten zoals Ewos en Nutreco. Die hadden echter alleen interesse in insecten als deze grootschalig en tegen een concurrerende prijs geproduceerd kunnen worden.

Daar werd het businessplan vervolgens op ingesteld. Vismeel kost € 1,40 per kilo, soja € 0,60. ‘Het prijsplafond voor de alternatieve larven ligt daarom rond de € 1,00’, zegt Jansen.

Na een rekensommetje concludeerde Jagran dat het 20.000 kilogram gedroogde insecten per dag moet produceren om te kunnen concurreren.

Dat betekent dat het productieproces moet worden gemechaniseerd en geautomatiseerd. ‘Insectenkweek is relatief arbeidsintensief’, zegt Jansen. Toen hij besefte hoe omvangrijk het project ging worden betrok hij zakenman en hockeyvriend Antoine Moser (51) bij het project.

Het kweken van insecten blijkt naast duurzaam ook rendabel, zo bleek na doorberekening. Maar het kweken op grote schaal is wel een uitdaging gebleken. ‘Het is lastig om alle bordjes tegelijkertijd hoog te houden’, zegt Moser.

Gefaseerde opschaling schroeft de larvenproductie binnen zes jaar op tot 250.000 ton per jaar. Dat is gelijk aan de door Wageningen Universiteit ingeschatte behoefte voor de pluimvee- en varkenssector. Het zou ongeveer 50% van het vismeel in het visvoer van Nutreco kunnen vervangen.

Jagran denkt hiervoor veertig kwekerijen nodig te hebben, elk met een investering van € 3,5 mln. Het bedrijf begint echter met een enkele ‘pilot’ in de kwekerij in Hillegom, waarmee de ondernemers binnen een jaar 1000 kilogram vliegenlarven per dag hopen te leveren.

De pilot wordt tot nu toe uit eigen zak gefinancierd, mede uit de overige adviespraktijken van Jagran. ‘We denken er over een halfjaar een boterham mee te verdienen’, zegt Moser. De verkoop van licenties van de techniek moet ook geld in het laatje brengen.

Het Afval Energie Bedrijf Amsterdam (AEB) wil bijvoorbeeld een kwekerij laten bouwen in de hoofdstad om een deel van het huisafval te verwerken via de larven. Ook voor boeren met een mestoverschot zijn de beestjes interessant. ‘Boeren zijn verplicht om tot 30% van de mest zelf te verwerken’, zegt Jansen.

Het larvenmes snijdt zo aan twee kanten. Diervoerproducenten en afvalverwerkers kunnen baat hebben bij de op het eerste oog zo vieze vliegenlarven van Jagran. ‘En dat is nog maar het begin’, glundert Jansen die wijst op medische toepassingen, en met trots koekjes van insectenmeel laat zien. ‘We moeten ze alleen nog leren eten.’

Insecten eten, Heel gewoon

In liefst 98 landen in Azië, Afrika en Zuid-Amerika op de wereld staan insecten op het dagelijkse menu. Ongeveer 80% van de wereldbevolking eet regelmatig een portie rupsen, sprinkhanen of vliegen, maar ook bijen en wespen worden opgesnoept. De voedingswaarde van insectenvlees is gelijk aan dat van vis, kip, rund en varken.